Woest Producties

Vrijdag 30 maart was de opening van de tentoonstelling Vrouwen voor het voetlicht waarvoor Woest Producties een aantal oral history-interviews deed in opdracht van Aletta, Instituut voor vrouwengeschiedenis en het Museum Catharijneconvent in Utrecht.

Met de tentoonstelling Vrouwen voor het voetlicht besteedt het museum uitgebreid aandacht aan de rol van vrouwen in de kerk. De tentoonstelling laat zien op welke wijze vrouwen zich hebben ingezet voor de kerk van het jaar nul tot nu: nonnen, moeders, diaconessen, pastoorshuishoudsters, pastoraal werksters, vrouwelijke dominees etc. Door het tonen van schitterende en ontroerende werken brengt het museum al die vrouwen rondom de kerk voor het voetlicht.

http://www.catharijneconvent.nl

In opdracht van Museum Catharijneconvent in Utrecht en Aletta, Instituut voor vrouwengeschiedenis interviewt Josien Maria de Groot en Wies Stael-Merkx. De interviews vormen een onderdeel van de tentoonstelling Vrouwen voor het voetlicht die Museum Catharijneconvent van 31 maart tot 24 juni 2012 presenteert.

Over Wies Stael-Merkx (1926)
Stael was voorzitter van de Acht-mei-beweging 1985 tot 1992. Aanleiding voor het ontstaan was het bezoek van Paus Johannes Paulus aan Nederland. Verschillende groepen binnen herkenden zich niet meer in de officiële katholieke kerk.

De kiem voor de beweging was al gelegd in de jaren ’60. Veel rooms-katholieken keerden de kerk toen de rug toe of hadden zich losgemaakt vanwege de beknellende (seksuele) moraal. Het pausbezoek was aanleiding voor veel katholieken om samen naar nieuwe inspirerende vormen te zoeken. Dat lukte.

De Acht-mei-beweging bijeenkomsten waren broedplaats voor bezinning, plezier en discussie, volgens Stael Merkx. De afstand tot het officiële gezag, de bisschoppenconferentie is echter nooit overbrugd. Zij weigerde Acht-mei-beweging te erkennen. In 2002 heeft Acht-mei-beweging zichzelf opgeheven.

Wies Stael Merkx groeide op in een vrijzinnig katholiek gezin met zeven kinderen. Het kerkelijk jaar bepaalde het ritme van het gezinsleven. Geloven en bidden moesten wèl consequenties hebben voor het dagelijks leven: Opkomen voor mensen in de knel was het devies. Kerkelijke wetten werden thuis soepel gehanteerd.

Haar vader was de oecumene ver vooruit als hoofd van een openbare school met protestantse en katholieke leerlingen. Ook het verblijf tijdens de oorlog bij een streng gereformeerd en hartelijk gezin versterkte de oecumenische gedachte bij Wies Merkx.

Na een afgebroken studie medicijnen, trouwde ze kreeg drie kinderen. Uiteindelijk maakte ze carrière binnen de geestelijke gezondheidszorg. (Bron: IKON)

Over Maria de Groot (1937)
In de tweede helft van de jaren zeventig stond zij, met vrouwen als Trudy Klijn, Tine Halkes en Gonny Scholten, aan de wieg van de feministische theologie. In 1980 bood een vrouwengroep van de theologische faculteit in Utrecht haar voor enkele maanden een onderzoeksplaats aan in de feministische exegese, en daarna volgde de verhuizing naar Woudsend. „Overal waar ik werkte, werden mij meteen beperkingen opgelegd als feministisch theologe, maar in mijn eigen werkplaats, die gevoed werd vanuit de basisbeweging, kon ik mijn gang gaan.”

Een jaar later, september 1982, kreeg zij het aanbod voor een promotieplaats in Utrecht. „Geweldig. Zo kon ik het fundament leggen onder alles wat ik deed, door een studie waarin ik beide vakken, theologie en letteren, kon verenigen.” Dit proefschrift, een vrouwelijke exegese van het Johannesevangelie, werd een van de grootste drama’s van haar leven. „Toen het in 1987 klaar was, wees de beoordelingscommissie van vier mannelijke professoren het unaniem af. Zonder werkelijke argumenten. Er zouden fouten in staan, maar op de vraag welke, kwam geen antwoord. Ik heb dat ervaren als een zeer onrechtvaardige zaak, en als seksisme in optima forma. Waarmee ik wil zeggen dat de heren het werk van vrouwen met onwil en tegenzin bekijken, vooral als er dingen in staan die zij zelf niet weten.” Haar promotor, de rk theoloog prof. De Kruijf kon niets doen, maar door tussenkomst van haar copromotor, literatuurwetenschapper prof. Mieke Bal, promoveerde ze een jaar later alsnog, maar dan aan de letterenfaculteit. „Van die vier professoren heb ik niets meer vernomen, en de medewerkers van de theologische faculteit kregen het consigne dat ze niet bij mijn promotie aanwezig mochten zijn.” Over haar proefschrift heeft ze trouwens nooit iets negatiefs gehoord. „Wel kreeg ik uitnodigingen, uit Hamburg, Cambridge en Amsterdam, om te solliciteren als hoogleraar vrouwenstudies.” (bron: Trouw ‘Pelgrim op de weg van de poezie’, 1 maart 2007)

Expositie: Vrouwen voor het voetlicht

Woest Producties en Imagine IC organiseren in het kader van Framer Framed op 16 februari 2012 in samenwerking met Jasmijn van Gorp (Universiteit Utrecht) een publieksgesprek over de verbeelding van identiteiten onder de titel Zelf gemaakt.

De toegankelijkheid van digitale media heeft de laatst tien jaar een grote verscheidenheid aan onafhankelijke media producties voortgebracht. Voortgekomen uit een behoefte aan zelfrepresentatie en vanuit een kritiek op de beeldvorming in de gevestigde media, hebben burgers het internet en de camera opgepakt om eigen visies aan de wereld kenbaar te maken. Deze vormen van zelfexpressie dragen bij aan de constructie van identiteiten en beïnvloeden politieke processen. Welke nieuwe strategieën kunnen wetenschap en kunstinstellingen ontwikkelen om deze vormen van zelfrepresentatie een podium te bieden?  Met deze bijeenkomst bouwen we voort op de serie verkenningen over de relatie tussen kunst en antropologie. Ditmaal staat de rol van zelfrepresentatie centraal.

Zelf gemaakt is de eerste activiteit in het nieuwe huis van Imagine IC: het gebouw Frankemaheerd aan de Bijlmerdreef. Hier woont Imagine IC sinds januari 2012 samen met de Openbare Bibliotheek in Amsterdam Bijlmercentrum.

Jasmijn Van Gorp is postdoctoraal onderzoeker Media en Diaspora aan de Universiteit Utrecht. Voor de Utrechtse onderzoekslijn Cultures &I dentities onderzocht zij de identiteitsvorming bij vrouwen in Nederland die afkomstig zijn uit voormalig Joegoslavië. Zij vroeg 10 vrouwen hun dagelijks leven te fotograferen en nam diepte-interviews af aan de hand van de gemaakte foto’s. Deze gesprekken gingen in op de ervaring van migratie en identiteitsvorming van migrantenvrouwen in Nederland.

In samenwerking met curator Frank van der Stok maakte Van Gorp een selectie van de foto’s voor een expositie in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam Bijlmercentrum. Deze tentoonstelling is te bezichtigen in de Frankemaheerd, hetzelfde gebouw als waar de discussie plaatsvindt en is op de avond van het debat gratis toegankelijk. De tentoonstelling en het debat maken deel uit van het onderzoek.

Een aantal van de vrouwen zullen hun fotografische keuzes toelichten. Een van de deelnemende vrouwen won de TNT Post World Press Photo Award. Centraal staat daarbij de vraag wat deze methode toevoegt aan het verbeelden van identiteitsvraagstukken.

Moderator van de avond is: Chris Keulemans

Deelnemers zijn oa.:
Emina Beslagic, Dijana Zupanovic, Lucija Nalis, Biljana Djukanovic, Mersiha Cuk: vrouwen die deelnamen aan het onderzoek

Marijana Mitrovic: heeft een bijdrage geleverd aan het Servische publieke debat over diasporische gemeenschappen die in West Europa wonen en zal ingaan op de vraag wat de rol is van de lokale en internationale media in de vormgeving van deze identiteit. Op dit moment is zij onderzoeker aan de Universiteit van Belgrado en werkt aan een tweetal onderzoeken: Identity Strategies: Contemporary Culture and Religiosity en Interdisciplinary Research of Serbian cultural and linguistic heritage: Creation of Multimedia Internet Portal ‘The Lexicon of Serbian Culture.’

Jelena Petrovic is cultureel werker, theoreticus, wetenschapper en vertaler op het gebied van literatuur, gender en antropologie. Ze heeft doctoraat in de linguistiek aan de Institutum Studiorum Humanitaties, Ljubljana Graduate School in Humanities. Ze is co-auteur van vele wetenschappelijke artikelen, culturele evenementen en multidisciplinaire projecten met betrekking tot de post-Joegoslavie – de interpretatieve modellen van de Joegoslavische geschiedenis, geheugen, cultuur, taal en identiteit.

Matthijs van de Port is hoogleraar populaire religiositeit aan de VU in Amsterdam. Daarnaast is hij universitair docent bij de afdeling Antropologie aan de UvA, waar hij ook verbonden is aan de onderzoeksgroep Religie en Maatschappij. Hij is auteur van Het Einde van de Wereld. Beschaving, Redeloosheid en Zigeunercafes in Servië.

Jasmijn van Gorp: postdoc onderzoeker bij het Onderzoeksinstituut voor Geschiedenis en Cultuur van de Universiteit Utrecht. Van Gorp is gespecialiseerd in media, identiteitsvorming en Oost-Europa. Naast haar academisch onderzoek, werkt Van Gorp aan fotoreeksen en documentaires over het dagelijks leven in Oost-Europa.

Frank van der Stok: Curator van onder andere The Past in the Present over hoe de geschiedenis verbeeld wordt in hedendaagse fotografie. Daarnaast was hij curator van de Dutch Doc Days Festival in Utrecht. Hij zal ingaan op de waarde van amateur fotografie, die ongehinderd door genre conventies nieuwe perspectieven introduceert.

Aanvang: 19.30 uur
Voertaal: Engels
Toegang: gratis
Aanmelden: info@imagineIC.nl

Mogelijk gemaakt door steun van K.f. Heinfonds, Cultures & Identities research area van Universiteit Utrecht, Mondriaan Stichting en SNS Reaal

Lokatie
Imagine IC
Frankemaheerd 2
1102 AN Amsterdam Zuidoost

Lees een verslag: HIER

Op 1 en 2 augustus aanstaande zal Josien Pieterse een tweedaags oral history-interview afnemen met Anja Meulenbelt in opdracht van Aletta – Instituut voor vrouwengeschiedenis. Meulenbelt speelde een belangrijke rol in de Tweede Feministische Golf. Zij was onder andere betrokken bij de oprichting van de SocFem-teksten en Feministische Uitgeverij Sara. Haar archief over 25 jaar vrouwenbeweging heeft ze ondergebracht bij Aletta.

Meulenbelt werkte regelmatig in Balkanlanden. Ze trainde onder andere via Stichting Admira, die slachtoffers van oorlog en seksueel geweld bijstaat, vrouwengroepen in voormalig Joegoslavie. Ze is sterk betrokken bij de Palestijnse zaak. Met de Stichting Kifaia ondersteunt zij gehandicapten in de Gazastrook.

Meulenbelt publiceerde ruim dertig boeken en vele artikelen voor diverse tijdschriften, van het internationaal verkochte De schaamte voorbij (1976) tot Het beroofde land (2000) en De tweede intifada (2001). Meulenbelt was tevens serieredacteur van de reeks Gender, psychologie, hulpverlening bij uitgeverij Van Gennep.

Blog van Anja Meulenbelt

CASCO – Office for Art, Design and Theory, Utrecht. Saturday, 26 March 2011, 12.00-16.00 hour

The meeting will start with the question How do we work together? (it’s not a rhetorical question), focusing on ways to critically engage with domestic/invisible labour. This month’s Town Meeting will have presentations from:
Matthijs de Bruijne,
Phil Collins,
Josien Pieterse,
in discussion with the FNV Domestic Labour campaign.

Chapter I 12.00-1.30
-Introductions, recap of February Town Meeting, and goal-setting
-Question 1: What are the potential artistic autonomies found in working with movements? How may these be applied?
-Presentation by Matthijs de Bruijne and Take a Detour on their collaboration for the project (trash museum) for Dag van de Schoonmakers (20 min)

Chapter II 1.30-3.00
-Question 2: What artistic forms of representation of social movements are practiced, and can be imagined by artists and designers — can this point to new forms of contributions to political campaign?
-Excerpt screening from marxism today (prologue) by Phil Collins (20 min)
-Excerpt screening from footage of oral history project ‘CPN-vrouwen’ at Aletta, instituut voor vrouwengeschiendenis by Josien Pieterse (20 min)

Chapter III 3.00-4.00
-Question 3: What does the focus on domestic labour rights exclude and include and how do artist rights differ and connect specifically to labour rights?
-Question 4: How will we work together?

More on GDR TOWN MEETING
On the last Saturday of each month, ‘User’s Manual: The Grand Domestic Revolution’ (GDR), a long-term project by Casco, invites you to our regular TOWN MEETING, a series of discussions, performances, screenings, meals and actions around issues and questions emerging from the GDR research and practice. The meetings serve as public collective moments where the feedback to the
 GDR working process is made particularly in response to immediate social news and issues. Every TOWN MEETING will be joined by our contributors, special guests, neighbours and/or other agents
in affinity and put forth by AGENDA, bullet points of some key activities and questions to pursue.

The series began in January and runs towards the opening of the GDR final exhibition, slated for Fall 2011. We look forward to the contribution of your thought and knowledge. User’s Manual: The Grand Domestic Revolution’ (GDR) is Casco’s long term ‘living research’ project developed in partnership with ‘Utrecht Manifest: Biennial for Social Design’. The project explores the potential of the domestic sphere as a locus for creating ‘the commons’, a selforganised form of sharing both material and immaterial resources, by means of artistic, organisational and spatial design operations.

http://www.cascoprojects.org/

In opdracht van de PvdA en in samenwerking met de Wiardi Beckman Stichting organiseerde Woest Producties een netwerkbijeenkomst, waarbij de eerste aanzet werd gemaakt voor een vernieuwende agenda voor de toekomst van het PvdA vrouwennetwerk.

Abstract van de lezing door Josien Pieterse, voor het Jubileumcongres Oral History van Aletta, 3 december 2010

Aletta, instituut voor de vrouwengeschiedenis, nam in 2006 het initiatief om in het kader van het project Moving Women’s History 100 oral history-interviews op video af te nemen met Nederlandse feministen. Gedurende een periode van tien jaar worden vrouwen geïnterviewd die een actieve rol speelden in de Tweede Feministische Golf. Ik werd door Grietje Keller en Saskia Wieringa vanaf het begin bij dit project betrokken om interviews af te nemen met actieve deelnemers aan de vrouwenhulpverlenings-beweging.

De vrouwenhulpverlenings-beweging is in veel facetten exemplarisch voor de vrouwenbeweging als geheel en laat zien hoe de vrouwenbeweging in de jaren zeventig te werk ging en hoe allesomvattend de veranderingen waren. Alle facetten van de samenleving werden door de vrouwenbeweging ter discussie gesteld, van het persoonlijke relaties, lichaamsbeleving tot politieke- en maatschappelijke structuren. Veel vrouwen maken rigoureuze keuzes en gingen confrontaties aan met de buitenwereld.

De toegevoegde betekenislagen van video bij oral history zijn bij uitstek relevant voor een beweging die zich zo nadrukkelijk op het lichaam, zelfbeschikking en persoonlijke ontwikkeling heeft gericht. Het afwerpen van maatschappelijke druk en rolpatronen is een mentaal én fysiek proces. Dit wordt onderschreven door het vervolgproject uit 2009 met vrouwen van de Communistische Partij van Nederland. Het dominante discours werd bevraagd en ging op de schop. De methode van oral history in combinatie met videoregistratie sluit daar bij aan. Taal en tekst vormen slechts een deel van het verhaal. Beeld en geluid voegt daar tempo, ritme, emotie, intonatie en expressie aan toe. Ook het weglaten van informatie vanuit bescheidenheid, angst of kwetsbaarheid kan hierdoor zichtbaar worden en biedt onderzoekers belangrijke informatie.

In december 2010 bestaat Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis, 75 jaar (voorheen IIAV). Op 3 december wordt het jubileumcongres Oral History georganiseerd. Josien Pieterse zal hierbij een presentatie houden over haar ervaringen met het CPN Vrouwen project, dat gerealiseerd werd in het kader van ‘Erfgoed van de oorlog’. Iedereen is uitgenodigd om deze jubileummiddag bij te wonen.

Geschiedenis van verzamelen
Aletta heeft inmiddels een imposante verzameling boeken, tijdschriften en archieven opgebouwd. Aletta begon al bij haar oprichting met het verzamelen van egodocumenten als bronnen voor de geschiedenis van de vrouwenbeweging. Begin jaren tachtig volgde de dagboekencollectie en in 2006 het verzamelen van levensverhalen als onderdeel van het project Haar Geschiedenis. Vanaf 2006 heeft Aletta een afdeling opgebouwd die oral history bronnen creëert, verzamelt, toegankelijk maakt en duurzaam opslaat.

Oral history
Op het jubileumcongres presenteren experts op het gebied van oral history (en andere methodes om een eigen bronnencollectie op te bouwen) hun ervaringen. De sprekers werkten mee aan Oral history projecten die Aletta tot nu toe ontwikkeld heeft, zoals over de Tweede Wereldoorlog en de Tweede Feministische Golf. Een project over het Labyrint (obstakels voor vrouwen om aan de top te komen) is in voorbereiding. In het project Verteld Verleden wordt samen met andere erfgoedinstellingen een portal gebouwd om landelijke oral history collecties beter toegankelijk en doorzoekbaar te maken.

http://www.aletta.nu/jubileumcongres

http://www.verteldverleden.org/

In samenwerking met Joris Landman, die eerder de website van Framer Framed realiseerde, is de website voor MWPN online gegaan. MWPN is een multi-etnisch netwerk van migrantenvrouwen en organisaties, die samenwerkingsverbanden onderhouden met landen van herkomst ten behoeve van een rechtvaardige en duurzame vredesopbouw, zowel in de landen van herkomst als in Nederland.

http://jorislandman.com/
http://mwpn.org

In het Tijdschrift voor Genderstudies, nr 3, jaargang 13, 2010 staat een kort beeldessay met videostills van enkele vrouwen die werden geinterviewd als onderdeel van het CPN Vrouwen project Erfgoed van de Oorlog.

www.tijdschriftgenderstudies.eu